حالت موضوعی | حالت خطی

**naser66** · 14-10-2009 10:53 PM

مباحثة‌ امام‌ صادق‌ عليه‌السّلام با متصوفه‌ دربارة‌ زهد حقيقي‌
روزي‌ عَبَّادُبْنُ كثير بصري‌ وي‌ را در طواف‌ ديد و به‌ او گفت‌:
تَلْبَسُ هَذِهِ الثِّيَابَ فِي‌ هَذَا الْمَوْضِعِ وَ أنْتَ فِي‌ الْمَكَانِ الَّذِي‌ أنْتَ فِيهِ مِنْ عَلِيٍّ؟!
«آيا تو در چنين‌ مكاني‌ اين‌ لباس‌ را مي‌پوشي‌، در حالي‌ كه‌ منزلت‌ و مكانتي‌ كه‌ تو با علي‌ داري‌ بلند و عالي‌ است‌؟!»
امام‌ صادق‌ عليه‌السّلام به‌ طوري‌ كه‌ خودش‌ جواب‌ را براي‌ ما بيان‌ مي‌كند، مي‌فرمايد: من‌ گفتم‌: فُرْقُبيٌّ، يعني‌ لباسي‌ است‌ منسوب‌ به‌ فُرْقُبْ: جائي‌ كه‌ در آنجا لباس‌ كتان‌ سپيد تهيّه‌ مي‌كنند.
اشْتَرَيْتُهُ بِدينَارٍ. وَ قَدْ كَانَ عَلِيٌّ فِي‌ زَمَنٍ يَسْتَقيمُ لَهُ مَا لَبِسَ فِيهِ. وَ لَوْ لَبِسَ مِثْلَ ذَلِكَ اللِّبَاسِ فِي‌ زَمَانِنِا لَقَالَ النَّاسُ: هَذَا مُرَآئيٌّ مِثْلُ «عَبَّادٍ» .
«من‌ آن‌ را به‌ يك‌ دينار خريده‌ام‌. و علي‌ در زماني‌ بود كه‌ براي‌ وي‌ شايسته‌ بود آن‌ لباسي‌ را كه‌ در آن‌ زمان‌ مي‌پوشيد. و اگر مثل‌ آن‌ لباس‌ را در زمان‌ ما مي‌پوشيد مردم‌ مي‌گفتند: او اهل‌ ريا مي‌باشد مانند عَبَّاد .»
روزي‌ به‌ امام‌ صادق‌ عليه‌السّلام گفته‌ شد: كَانَ أبُوكَ وَ كَانَ .... فَمَا لِهَذِهِ الثِّيَابِ الْمَرْوِيَّةِ.! «پدرت‌ چنان‌ بود و چنان‌ مي‌پوشيد! بنابراين‌ اين‌ لباسهاي‌ مَرْويّ(حرير مرو) چه‌ مي‌باشد؟!
حضرت‌ در پاسخ‌ گفت‌: وَيْلَكَ! فَمَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللهِ الَّتِي‌ أخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ؟
«اي‌ واي‌ بر تو! پس‌ چه‌ كسي‌ حرام‌ كرده‌ است‌ زينت‌ خداوندي‌ را كه‌ براي‌ بندگانش‌ بيرون‌ آورده‌ است‌؟! و طَيِّبات‌ از رزق‌ و روزي‌ را چه‌ كسي‌ حرام‌ كرده‌ است‌؟!»
و تو مشاهده‌ مي‌نمائي‌ كه‌: آثار نعمت‌ بر مالك‌ و أبو حَنيفه‌ ظاهر بود، و ايشان‌ در پاسخ‌ ردّهائي‌ كه‌ بديشان‌ مي‌شد جوابهائي‌ مشتق‌ از جوابهاي‌ امام‌ صادق‌ عليه‌السّلام مي‌داده‌اند. اگر به‌ دقّت‌ ملاحظه‌ گردد، معلوم‌ مي‌شود كه‌ در شأن‌ لباسهاي‌ خود و نعمتي‌ كه‌ خداوند به‌ آنها ارزاني‌ داشته‌ است‌، با وجودي‌ كه‌ هر دو نفر آنها لباسهاي‌ مختلف‌ دربرمي‌كرده‌اند،پاسخهائي‌ مأخوذ ازپاسخهاي‌ امام‌صادق‌ عليه‌السّلام مي‌داده‌اند. مانند:
فَالْمَذْمُومُ مِنَ الثِّيَابِ مَافِيهِ خُيَلاَءُ، وَالْمَحْمُودُ مَاكَانَ إظْهَاراً لِنِعْمَةِ اللهِ عَلَي‌ عَبْدِهِ.
«پس‌ لباس‌ نكوهيده‌ آن‌ لباسي‌ مي‌باشد كه‌ در آن‌ عُجْب‌ و خودپسندي‌ باشد، و لباس‌پسنديده‌ آن‌لباسي‌ مي‌باشدكه‌ درآن‌ اظهار نعمت‌ خدا بربنده‌اش‌ مشهودباشد.»
تعليم‌ حضرت‌ تا بدينجا رسيد كه‌ شاگرد عظيم‌ او: سفيان‌ ثَوْري‌ كه‌ امام‌ زهد و ورع‌ و حديث‌ و فقه‌ مي‌باشد از دروس‌ امام‌ در كيفيّت‌ لباس‌ بهره‌مند گرديده‌ است‌، و گفتارش‌ بدين‌ گونه‌ تغيير پيدا كرده‌ است‌ كه‌ مي‌گويد: الزُّهْدُ فِي‌ الدُّنْيَا هُوَ بِقَصْرِ الاْمَلِ، لَيْسَ بِأكْلِ الْخَشِنِ، وَ لاَ بِلُبْسِ الْغَلِيظِ. اِزْهَدْ فِي‌ الدُّنْيَا ثُمَّ نَمْ! لاَ لَكَ وَ لاَ عَلَيْكَ!
إنَّ الرَّجُلَ لَيَكُونُ عِنْدَهُ الْمَالُ وَ هُوَ زَاهِدٌ فِي‌ الدُّنْيَا. وَ إنَّ الرَّجُلَ لَيَكُونُ فَقِيراً وَ هُوَ رَاغِبٌ فِيهَا .
«زهد در دنيا به‌ كاهش‌ دادن‌ آرزوست‌، نه‌ به‌ چيز درشت‌ و خشن‌ خوردن‌، و نه‌ به‌ لباس‌ ضخيم‌ و غليظ‌ در تن‌ نمودن‌. زاهد شو در دنيا سپس‌ بخواب‌ رو! نه‌ چيزي‌ بر كسي‌ داشته‌ باشي‌، و نه‌ چيزي‌ بر تو كسي‌ داشته‌ باشد!
مردي‌ هست‌ كه‌ صاحب‌ مال‌ مي‌باشد و حال‌ آنكه‌ در دنيا زاهد است‌، و مردي‌ هست‌ فقير و حال‌ آنكه‌ به‌ دنيا راغب‌ است‌.»
و دأب‌ و ديدن‌ رسول‌ الله‌ صلّي‌الله‌عليه‌وآله‌وسلّم آن‌ بود كه‌: هر لباسي‌ كه‌ برايش‌ ميسّر بود مي‌پوشيد. گاهي‌ پشم‌، گاهي‌ پنبه‌، و گاهي‌ كتان‌. بالش‌ پيامبر از چرم‌ بود كه‌ آن‌ را از ليف‌ خرما پر كرده‌ بودند.
و وقتي‌ مردي‌ به‌ پيغمبر گفت‌: يَارَسُولَ اللهِ! من‌ دوست‌ مي‌دارم‌ كه‌ لباسم‌ نيكو و كفشم‌ نيكو باشد آيا اين‌ از باب‌ تكبّر مي‌باشد؟! فرمود: لاَ. إنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ. الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَ غَمْطُ النَّاسِ.
«نه‌! خداوند جميل‌ است‌ و جمال‌ را دوست‌ دارد. تكبّر عبارت‌ مي‌باشد از زير بار حقّ نرفتن‌ و در برابر حقّ خودنمائي‌ كردن‌، و ديگر آنكه‌ مردم‌ را پست‌ و خوار و حقير به‌ شمار آوردن‌.»
و اصحاب‌ رسول‌ الله‌ نيز بعضي‌ بر بعضي‌ دگر از أعلي‌ و أدني‌ در كيفيّت‌ لباس‌ عيب‌ نمي‌گرفتند. كسي‌ كه‌ لباس‌ خَز بر تن‌ داشت‌ بر كسي‌ كه‌ لباس‌ پشمينه‌ داشت‌ عيب‌ نمي‌گرفت‌، و كسي‌ كه‌ لباس‌ پشمينه‌ داشت‌ بر صاحب‌ خَز.(1)
***
1) كتاب‌ «الامام‌ جعفر الصّادق‌» مستشار عبدالحليم‌ جندي‌، ص‌ 153 تا ص‌ 156.