حالت موضوعی | حالت خطی

**naser66** · 07-03-2011 11:48 PM

منابع معرفت شناسی از دیدگاه امام علی علیه سلام الله

با مراجعه به روایات اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم اجمعین علی الخصوص امام علی علیه سلام الله پی به وجود منابعی در راستای معرفت شناسی می بریم.در این نوشته به برخی از آنان اشاره خواهد شد.
1)احساس و تجربه
از امیرالمومنین نقل است که فرمودند:« متقن بودن خلقت عالم برای اثبات خداوند کافی است، و طبع مرکب از اجناس بر او راهنماست، و حدوث و ایجاد دلالت بر قدیم بودن او دارد و مستحکم بودن خلقت او منشأ عبرت گرفتن است».(1)

2) عقل و خرد
2-1) امام علی علیه سلام الله می فرمایند:« بی نیازی همچون عقل و تهیدستی همچون جهل نیست».(2)
2-2) و نیز فرمودند:« همانا خداوند تبارک و تعالی مردم را در دار دنیا به مقداری که عقل داده محاسبه خواهد کرد».(3)

3)تاریخ
3-1)امام علی علیه سلام الله می فرمایند:« ای بندگان خدا!همانا روزگار به بقیه چنان خواهد کرده که به گذشتگان کرده است».(4)
3-2) امام علی خطاب به فرزندش امام حسن( علیهما سلام الله) فرمودند:«پسرم! هر چند من به اندازه ی همه ی آن هایی که بیش از من بوده اند نزیسته ام، اما در کارهایشان نگریسته ام و در سرگذشتهاشان اندیشیده و در آنچه از آنان مانده رفته و دیده ام تا چون یکی از ایشان گردیده ام بلکه با آگاهی که از کارهایشان بدست آورده ام گویی چنان است که با نخستین تا پسینشان به سر برده ام».(5)
3-3) و نیز فرمود:« یقین بر چهار شعبه است: بر بینایی زیرکانه و دریافت عالمانه و پند گرفتن از گذشت زمان و رفتن به روش پیشینیان».(6)

4) فطرت و شعور باطن
امام علی علیه سلام الله می فرمایند:«خداوند پیامبرانش را در میان آنان مبعوث ساخت، و پی در پی رسولان خود را به سوی آنان فرستاد،تا پیمان فطرت را از آنان مطالبه نمایند و نعمت های فراموش شده را به یاد آنان آورند».(7)

5) وحی
امام علی علیه سلام الله فرمودند:« پس فرو فرستاد بر او قرآن را،نوری که چراغ های آن فرو نمیرد و چراغی که افروختگی اش کاهش نپذیرد، و دریایی که ژرفای آن کس نداند، و راهی که پیمودنش رهرو را به گمراهی نکشاند، و پرتوی که فروغ آن تیرگی نگیرد و فرقانی که نور برهانش خاموش نشود، و تبیانی که ارکانش ویرانی نپذیرد و بهبودی ای که در آن بیم بیماری نباشد، و ارجمندی ای که یارانش را شکست و ناپایداری نباشد، و حقی که یاورانش را زیان و خواری نباشد.پس قرآن معدن ایمان است و میان جای آن و چشمه سار دانش است و دریاهای آن و باغستان دادست و آبگیرهای آن، و بنیاد اسلام است و بنیاد استوار آن».(8)
********************************************************
1)توحید صدوق/ص71/ح26
2)مستدرک الوسایل/ج11/ص203/ح12744
3)بحارالانوار/ج1/ص106/ح2
4) نهج البلاغه/خطبه 157
5) نهج البلاغه/وصیت امام علی به فرزندش امام حسن علیهما سلام الله
6)نهج البلاغه/کلمات قصار/جمله 31
7) نهج البلاغه/خطبه1 و بحارالانوار/ج1/ص60/ح70
8) نهج البلاغه/خطبه 198

**naser66** · 08-03-2011 10:11 PM

موانع و آفات معرفت از دیدگاه امام علی علیه سلام الله
برخی از صفات ناپسند اخلاقی هستند که در کلام حضرت به عنوان موانع معرفت شناسی برداشت می شود.اینک به برخی از آنان اشاره می شود.

هواپرستی

1)امام علی علیه سلام الله می فرمایند:« آفة العقل الهوی»(1)« آفت عقل آدمی، هواپرستی است.»
2) و نیز فرمودند:«الهوی آفة الالباب»(2)« هواپرستی آفت عقل هاست».

حب دنیا
امام علی علیه سلام الله می فرمایند:«دنیا را رها کن که حب دنیا چشم را کور و گوش را کر و زبان را لال و گردن ها را به زیر می آورد.در باقی مانده عمرت،گذشت را جبران کن و نگو فردا و پس فردا؛ زیرا کسانی که پیش از شما بودند به خاطر تکیه بر آرزوها و امروز و فردا کردن هلاک شده اند.»(3)

غرور
1)امام علی به گروهی از منحرفان فرمودند:«میان شما و موعظه حجابی است از غرور.»(4)
2) و نیز از آن حضرت نقل شده است که فرمودند:« بدترین آفت عقل انسانی تکبر است.»(5)

جهل
از امام علی علیه سلام الله نقل شده است که فرمودند:« حماقت از میوه های جهالت است.»(6)

لجاجت و عناد
1)از امام علی نقل شده است که فرمودند:«فرد لجوج، نظر صائبی ندارد.»(7)
2) و نیز آن بزرگوار فرمودند:« کسی که در امور باطل لجاجت و پافشاری کند، همانند پیمان شکنی است که خدا بر قلبش زنگار نهاده و حکومت خودکامگان بر سر او سایه انداخته است.»(8)

آرزوها
1)از حضرت نقل شده است که:« خطرناک ترین چیزهایی که از آن بر شما می ترسم دو چیز است: پیروی از هوای نفس و درازی آرزوها؛ اما پیروی از هوای نفس مانع حق می شود،و اما درازی آرزوها آخرت را به فراموشی می سپارد.»(9)
2)و نیز می فرمایند:«بدانید آرزوهای دراز، عقل را گمراه می سازد و یاد خدا را به فراموشی می سپارد...».(10)

گناه
حضرت درباره گروهی از بیماردلان می فرمایند:« شهوت رانی عقل او را دریده و دنیا قلبش را میرانده و نفس او عاشقانه به دنیا کشیده شده و او برده دنیاست.»(11)

*******************************
1)غرر الحکم
2) همان
3)بحارالانوار/ج70/ص75
4)نهج البلاغه/کلمات قصار/شماره282
5) غرر الحکم
6) همان،ص 41
7) غرر الحکم
8) نهج البلاغه؛ نامه 58
9) نهج البلاغه؛ خطبه 42
10) همان؛ خطبه 86
11)همان؛خطبه 103