.
--------------------------------------------------------------------------------

مسجد


1- قال الصادق - عليه السلام - : مَنْ مَشي اِلَي الْمَسْجِدِ، لَمْ يَضَعْ رِجْلَهُ عَلي رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ اِلاّ سَبَّحَتْ لَهُ الْاَرْضُ.
«بحار الانوار، ج 84، ص 13»
هر كس به طرف مسجد برود، پايش را بر هيچ تر و خشكي نمي گذارد، مگر اينكه زمين براي او تسبيح مي گويد.
2- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : يا اَباذَرَ اِنَّ اللهَ تَعالي يُعْطيكَ ما دُمْتَ جالِساً فِي الْمَسْجِدِ بِكُلِّ نَفَسٍ تَنَفَّسَ فيه دَرَجَةً فِي الْجَنَّةِ.

«بحار الانوار، ج 83، ص 370»
اي ابوذر! تا زماني كه در مسجد نشسته اي، خداوند براي هر نفسي كه مي كشي، درجه اي ازبهشت برايت پاداش مي دهد.
3- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم- : شَرُّ بِقاعِ الْاَرضِ اَلْاَسْواقُ وَ خَيْرُ الْبِقاعِ اَلْمَساجِدُ وَ اَحْبَّهُمْ اِلَي اللهِ اَوَّلُهُمْ دُخُولاً و آخِرُهُمْ خُروجاً مِنْها.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 553»

بدترين جاهاي زمين، بازار و بهترين مكان هاي آن، مساجد است و محبوب ترين افراد نزد خداوند كسي است كه زودتر از همه به مسجد وارد شود و ديرتر از همه از آن خارج شود.
4- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : اَلمَساجِدُ سُوقٌ مِنْ اَسْواقِ الآخِرَةِ، قِراها اَلْمَغْفِرَةُ وَ تُحْفَتُها الْجَنَّةُ.
«بحار الانوار، ج 84، ص 4»
مساجد؛ بازاري از بازارهاي آخرت هستند كه در آن بر سفره آمرزش مي نشينند و با هديه بهشتي بدرقه مي شوند.
5- قال الحسن - عليه السلام - : اَهْلُ الْمَسْجِدِ زُوّارُ اللهِ وَ حقٌ عَلَي الْمَزُورِ اَلتُّحفَةُ لِزائِرِهِ.
«كلمة الامام الحسن، ص 41»
اهل مسجد زائران خدا هستند و بر زيارت شونده است كه به زائرانش هديه اي بدهد.
6- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : مَنْ كانَ الْقُرآنُ حَديثَهُ وَ الْمَسْجِدُ بَيْتَهُ بَنَي اللهُ لَهُ بَيتاً في الْجَنَّةِ.
«وسائل الشيعه، ج 3، ص 481»
پيامبر اكرم - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كس كه كلامش قرآن و خانه اش مسجد باشد، خداوند منزلي در بهشت براي او بنا مي كند.
7- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : كُونُوا فِي الدُّنْيا اَضْيافاً وَ اتَّخِذُوا الْمَساجِدُ بُيُوتاً و عَوِّدُوا قُلُوبَكُمُ الرِّقَّةَ.

«بحار الانوار، ج 83، ص 351»
در دنيا ميهمان باشيد و مساجد را خانه خود قرار دهيد و دل هايتان را به نرمي و ملايمت عادت دهيد.
8- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم- : اَلْمَساجِدُ مِجالِسُ الْاَنْبِياء.

«مستدرك الوسائل، ج 3، ص 363»
مساجد، مجالس پيامبران است.
9- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم- : اِنَّ الْمَساجِدَ بُيُوتُ الْمُتَّقيِن وَ مَنْ كانَتِ الْمَساجِدُ بَيتَهُ فَقَدْ ضمنَ اللهُ لَهُ بِالرَّوحِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْجَوازِ عَلَي الصّراطِ.

«مستدرك الوسائل، ج 3، ص 362»
مساجد، خانه پارسايان است و هر كس خانه اش مسجد باشد، خداوند ضمانت کرده براي او رحمت و شادي را و اجازه عبور از صراط (به سوي بهشت) را به او خواهد داد.
10- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم- : بَشِّرِ الْمَشَائينَ اِلَي الْمَساجِدِ في ظُلَمِ اللَّيْلِ بِنُورٍ ساطِعٍ يَوْمَ الْقِيامَةِ.

«مستدرك الوسائل، ج 3، ص 363»
آنان كه در ظلمت شب به سوي مساجد مي روند، مژده باد به نوري كه (از چهره شان) در روز قيامت مي درخشد.
11- قال علي - عليه السلام - : مَنْ اَرَادَ دُخُولَ الْمَسْجِدِ فَلْيَدَخُلْ عَلي سُكُونٍ وَ وَقارٍ فَاِنَّ الْمَساجِدَ بُيُوتُ اللهِ وَ اَحَبُّ الْبقاع اِلَيْه.

«من لايحضره الفقيه، ج 1، ص 170»
هر كس مي خواهد به مسجد داخل گردد، با آرامش و طمأنينه وارد شود، چون مساجد خانه هاي خدا و محبوب ترين محل ها در نظر اوست.
12- قال الباقر - عليه السلام - : اَلْفَضْلُ في دُخُولِ المَسْجِدِ، اَنْ تَبْدَأ بِرِجْلِكَ الْيُمْني اِذا دَخَلْتَ وَ بِالْيُسْري اِذا خَرجْتَ.
«وسائل الشيعه، ج 3، ص 517»
بهتر آن است كه هنگام ورود به مسجد، ابتدا پاي راست را بگذاري، و هنگام خروج ابتدا پاي چپ را بگذاري.
13- قال الصادق - عليه السلام - : اِذا دَخَلْتَ الْمَسْجِدَ فَاحْمَدِ اللهَ وَ اثْنِ عَلَيْهِ وَ صَلِّ عَلَي النَّبِيِّ - صلي الله عليه و آله.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 516»
هر گاه داخل مسجد شدي، حمد و سپاس خداي را بگو و بر پيامبر - صلي الله عليه و آله - درود بفرست.
14- قالت فاطمة الزهراء - سلام الله عليها - : اِنَّ النَّبِيِّ - صلي الله عليه و آله و سلّم - كانَ اِذا دَخَلَ الْمَسْجِدَ يَقولُ: بِسْمِ اللهِ اللهُمَّ صَلِّ عَلي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فَاغْفِرْ ذُنُوبي وَ افْتَحْ اَبْوابَ رَحْمَتِكَ.

«بحار الانوار، ج 84، ص 23»
هنگامي كه پيامبر اكرم - صلي الله عليه و آله - وارد مسجد مي شد، مي گفت: به نام خدا، درود خدا بر محمد و آل محمد، خدايا مرا بيامرز و گناهانم را ببخشا و درهاي رحمتت را به رويم بگشا.
15- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : لا تَدْخُلِ الْمَساجِدَ اِلّا بِالطَّهارَةِ.«

مستدرك الوسائل، ج 3، ص 388»
داخل مساجد مشو مگر با طهارت.
16- قال الصادق - عليه السلام - : مَنْ اَقامَ في مَسْجِدٍ بَعْدَ صَلاتِهِ انْتِظاراً لِلصَّلاةِ، فَهُوَ ضَيْفُ اللهِ و حَقٌّ عَلَي اللهِ اَنْ يُكْرِمَ ضَيْفَهُ.

«بحار الانوار، ج 84، ص 3»
هر كس در مسجد پس از نمازش، در انتظار نماز ديگر بماند، ميهمان خداست و برخداست كه ميهمانش را گرامي دارد.
17- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : لا تَجْعَلُوا الْمَساجِدَ طُرُقاً حتَّي تُصَلُّوا فِيها رَكْعَتَينِ.
«وسائل الشيعه، ج 3، ص 553»
مساجد را گذرگاه قرار ندهيد، مگر آن كه هنگام عبور، دو ركعت نماز بخوانيد.
18- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : مَنْ سَمِعَ النِّداءَ فِي الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ فَهُوَ مَنافِقٌ اِلّا اَنْ يُريدَ الرُّجُوعَ إلَيْهِ .

« وسائل الشيعه، ج 3، ص 513»
هر كس در مسجد نداي نماز را بشنود و بدون علت خارج شود، منافق است مگر اين كه قصد برگشت (و خواندن نماز را) داشته باشد.
19- قال علي - عليه السلام: ... لَيَحْضُرَنَّ مَعَنَا صَلاتَنا جَماعَةً أوْ لَتَحَوَّلِنَّ عَنّا وَ لا يُجاورُنا وَ لا نُجاورُهُم
«وسائل الشيعه، ج 3، ص 479»
امام علي - عليه السلام - (در جواب عده اي كه به حضرت گفتند: عده اي از همسايگان مسجد در نماز جماعت حاضر نمي شوند)، فرمود: بايد در نماز جماعت ما حضور يابند، يا اين كه از ما دوري گزينند و همسايه ما نشوند و ما هم همسايه آن ها نباشيم.
20- قال علي - عليه السلام - : حَريمُ الْمَسْجِدِ اَرْبَعُونَ ذِراعاً وَ الْجَوارُ اَرْبَعُونَ داراً مِنْ اَرْبَعَةِ جَوانِبِها.
«وسائل الشيعه، ج 3، ص 484»
حريم مسجد، چهل ذرع و همسايه آن، چهل خانه از چهار طرف است.
21- قال علي - عليه السلام - : مِنَ السُّنَّةِ اِذا جَلَسْتَ فِي الْمَسْجِدِ اَنْ تَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ.

«بحار الانوار، ج 83، ص 380»
در مسجد نشستن رو به قبله از سنّت (و مستحب) است.

22- قال الحسن - عليه السلام - : اَهْلُ الْمَسْجِدِ زُوّارُ اللهِ وَ حقٌ عَلَي الْمَزُورِ اَلتُّحفَةُ لِزائِرِهِ.

«كلمة الامام الحسن، ص 41»
اهل مسجد زائران خدا هستند و بر زيارت شونده است كه به زائرانش هديه اي بدهد.
23- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : تَعاهَدُوا نِعالَكُم عِنْدَ اَبْوابِ الْمَسْجِدِ.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 504»
در پيش درب مسجد، كفشهايتان را (نسبت به آلودگي) بررسي كنيد.

24- قال الرِّضا - عليه السلام - : اِنَّ الجنَّةَ وَ الْحُورَ لَتَشْتاقُ اِلي مَنْ يكْسِحُ الْمَسْجِدَ أو يَأخُذُ مِنْهُ الْقَذي.
«مستدرك الوسائل، ج 3، ص 385»
بهشت و حوريان بهشتي مشتاق كسي هستند كه مسجد را تميز كند يا آلودگي هاي آن را بگيرد.

25- قال الصادق - عليه السلام - : ثَلاثَةٌ يَشْكُونَ اِلَي اللهِ عزَّ و جَلَّ: مَسْجِدٌ خَرابٌ لا يُصلّي فيهِ اَهْلُهُ وَ عالِمٌ بَيْنَ جُهّالٍ، وَ مُصْحَفٌ مُعَلَّقٌ قَدْ وَقَعَ عَلَيْهِ الْغُبارُ لا يُقْرَأُ فيه.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 484»
سه چيز به خدا شكايت مي كنند: مسجد خرابي كه اهلش در آن نماز نخوانند، دانشمندي كه بين نادانان است، قرآن رها شده كه غبار بر آن نشسته و خوانده نمي شود.
26- قال علي - عليه السلام - : مَنْ وَقَرَ مَسْجِداً، لَقَي اللهُ يَوْمَ يَلْقاهُ ضاحِكاً مُسْتَبْشِراً وَ اَعْطاهُ اللهُ كِتابَهُ بِيَمينِهِ.
«بحار الانوار، ج 84، ص 16»
هر كس حرمت مسجد را حفظ كند، خدا را در روز قيامت با چهره اي خندان و شادمان ملاقات مي كند و نامه اش را به دست راستش مي دهد.
27- قال الصادق - عليه السلام - : اِنَّما اُمِرَ لِتَعْظيمِ الْمَساجِدِ لِأنَّها بُيُوتُ اللهِ فِي الْارْضِ.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 556»
امر به تعظيم مساجد به خاطر اين است كه مساجد خانه هاي خدا در روي زمين است.
28- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : مَنْ اَسْرَجَ في مَسْجِدٍ مِنْ مَساجِدِ اللهِ سِراجاً، لمْ تَزَلِ الْمَلائِكَةُ وَ حَمَلَةُ الْعَرْشِ يَسْتَغْفِرونَ لَهُ مادامَ في ذلكَ الْمَسْجِدِ ضوْءٌ مِنَ السِّراجِ.

«من لا يحضره الفقيه، ج 1، ص 169»
هر كس در مسجدي از مساجد خدا چراغي روشن بيافروزد، تا زماني كه روشنايي از چراغ در آن مسجد است، فرشتگان و حاملان عرش برايش استغفار مي كنند.
29- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : مَنْ اَحَبَّ اَنْ لا يٌظْلَمَ لَحَدُهُ فَلْيُنَوِّرِ الْمَساجِدَ.

«مستدرك الوسائل، ج 3، ص 386»
هر كس دوست دارد قبرش تاريك نباشد، مساجد را نوراني كند.
30- قال علي - عليه السلام - : مَنْ اَكَلَ شَيْئاً مِنَ الْمُؤْذِياتِ ريحُها فَلا يَقْرُبَنَّ الْمَسْجِدَ.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 502»
هر كسي چيزي خورده است كه بوي آن مردم را مي آزارد، به مسجد نزديك نشود.
31- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : لَحَديثُ الْبَغْيِ فِي الْمَسْجِدِ، يَأكُلُ الْحَسَناتِ كَما تَأكُلُ الْبَهيمَةُ الْحَشيشَ.
«مستدرك الوسائل، ج 3، ص 371»
سخن ناروا در مسجد، حسنات و خوبي هاي انسان را مي خورد آن گونه كه چارپايان، علف ها را مي خورند.

32- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : اِذا نَزَلَتِ الْعاهاتُ وَ الْآفاتُ عُوفي اَهْلُ الْمَساجِدِ.
«مستدرك الوسائل، ج 3، ص 356»
وقتي مشكلات و بلاها نازل مي شود، اهل مسجد نجات مي يابند.
33- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : يا اَباذَرِّ كُلُّ جُلُوسٍ فِي الْمَسْجِدِ لغوٌ اِلّا ثلاثةً: قَراءةٌ مُصَلٍ أوْ ذاكِرُ الله تَعالي اَوْ سائلٌ عنْ عِلْمٍ.

«بحار الانوار، ج 83، ص 370»
اي ابوذر! در مسجد هر نشستني به جز براي سه چيز، بيهوده است: نماز خواندن، ذكر خدا گفتن، سوال (و بحث) علمي.
34- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : اَلْجُلُوسُ فِي الْمَسْجِدِ لِإنْتِظارِ الصَّلاةِ عِبادَةٌ ما لَمْ يُحْدِثْ. قيلَ يا رسولَ الله وَ مَا الْحَدَثُ؟ قالَ: اَلْاِغْتِيابُ.

«بحار الانوار، ج 83، ص 384»
نشستن در مسجد، در انتظار نماز تا زماني كه حدثي از او صادر نشود، عبادت است. بعضي از اصحاب گفتند: اي رسول خدا حَدَث چيست؟ پيامبر فرمود: غيبت كردن.
35- قال الصادق - عليه السلام - : مَنْ بَني مَسْجِداً بَنَي اللهُ لَهُ بَيْتاً فيِ الْجَنَّةِ.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 485»
هر كس مسجدي بسازد، خداوند خانه اي در بهشت بهشت براي او مي سازد.
36- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم : لا صَلاةَ لِجارِ الْمَسْجِدِ اِلّا فِي الْمَسْجِدِ.

«وسائل الشيعه، ج 3، ص 478»
براي همسايه مسجد نماز نيست، مگر اين كه در مسجد نماز بخواند.
37- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : جَنِّبُوا مَساجِدَكُمْ مَجانِينَكُم وَ رَفْعَ اَصْواتِكُم وَ شِراءِكَمْ و بَيْعَكُمْ و الضّالَّةَ وَ الْحُدودَ و الْاَحكام.

«من لايحضره الفقيه، ج 1، ص 169»
مساجد خود را از ديوانگان، صداي بلند، خريد و فروش، اعلام پيدا كردن اشياي گم شده و اجراي حدود و احكام قضايي دور نگه داريد.
38- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم - : اَلضِّحْكُ فِي الْمَسْجِدِ ظُلْمَةٌ فِي الْقَبْرِ.

«كنزالعمال، ج 7، ص 668»
خنديدن در مسجد، سبب تاريكي قبر مي شود.
39- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم- : اِنَّ الْمَسْجِدَ لايَحِلُّ لِجُنُبٍ وِ لا حائِضٍ.

«كنزالعمال، ج 7، ص 668»
ورود به مسجد براي افراد جُنُب و حائض، جايز نيست.
40- قال رسول الله - صلي الله عليه و آله و سلّم- : اِذا اسْتَأذَنَتْ اِمْرَءَة‍ُ اَحَدِكُمْ اِلَي الْمَسْجِدِ فَلا يَمْنَعْها
«سنن نسائي، ج 2، ص 42»
اگر همسرتان اجازه رفتن به مسجد خواست، مانع نشويد.

--------------------------------------------------------------------------------

روایتی را از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کردیم که راوی آن جابر بن عبدالله انصاری بود. او گفت: از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که می فرمود:
«یَجِی‏ءُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ثَلَاثَةٌ یَشْكُونَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ» روز قیامت سه شاکی از ظلمی که در حق آنها شده است به درگاه الهی شکایت می کنند؛ «الْمُصْحَفُ وَ الْمَسْجِدُ وَ الْعِتْرَةُ» آن سه عبارتند از قرآن کریم، مسجد و خاندان مطهر رسول الله علیهم صلوات الله.
شکوائیه مسجد
«یَقُولُ الْمَسْجِدُ یَا رَبِّ عَطَّلُونِی وَ ضَیَّعُونِی»(1)؛ در آن روز مسجد به پیشگاه عدل الهی عرضه می دارد: پروردگارا! مرا رها کردن؛ به تعطیلی کشاندند و در اثر بی توجهی به من مرا نابود کردند.
همانگونه که در متن شکوائیه ملاحظه می شود مسجد از دو امر شکایت می کند یکی تعطیلی و دیگری تضییع و نابودی است؛ بالطبع شکایت مسجد هم متوجه کسانی خواهد شد که مرتکب این دو معصیت شده اند.
تعطیلی مسجد به دو شکل ممکن است رخ دهد یکی اینکه عملا در آن را ببندند و از ورود افراد به آن جلوگیری کنند همانند کاری که عربستان با مسجد امیرالمومنین علیه السلام و مسجد فاطمه زهرا سلام الله علیها کرده است و با بستن و ایجاد مانع از ورود مسلمانان به این مساجد جلوگیری می کند.(2)
این شکل از تعطیلی می تواند به صورت بسته نگه داشتن مساجد در وقت نماز و یا بستن آن بلافاصله بعد از اتمام نماز جماعت نیز تحقق پیدا کند.
شکل دیگری که می تواند مصداق به تعطیلی کشاندن مسجد شود نوع رفتار و مدیریت اهالی مسجد است که باعث می شود مردم رغبتی به حضور در آن مسجد نداشته باشند و این امر به مرور سبب خالی شدن مسجد از نمازگزار شده و عملا آن مسجد را به تعطیلی می کشاند؛ رفتارهایی نظیر برخورد تند و خشن پیرمردان و پیرزنان مسجد با جوانان و نوجوانانی که میهمانان جدید خانه خدایند و چندان از آداب و احکام مسجد اطلاع ندارند و به سبب شور نشاط نوجوانی قدری نیاز به تحمل دارند.
این سوء رفتارها ممکن است به نوعی از امام جماعت مسجد هم دیده شود؛ مانند حاضر نشدن به موقع برای نماز و یا طول دادن نماز و سخنرانی های گرویی در بین دو نماز. بر اهل فن پوشیده نیست که خلوتی و یا در آستانه تعطیلی برخی مساجد ما معلول این علتهای به ظاهر پیش پا افتاده هستند که درمان آنها کمی دقت و قدری حوصله را طلب می کند.
این هشدار امام صادق علیه السلام را همه باید جدی بگیرند به خصوص متولیان و همسایگان مسجد که فرمود: یکی از شاکیان در قیامت «مَسْجِدٌ خَرَابٌ لَا یُصَلِّی فِیهِ»(3) مسجد ویرانی است که در آن نماز خوانده نمی شود.
امیرالمومنین علیه السلام در سخنی که درباره آینده امت اسلامی است چنین می گوید:
زمانی خواهد آمد که «لَا یَبْقَى فِیهِمْ مِنَ الْقُرْآنِ إِلَّا رَسْمُهُ» در جامعه تنها آثار ضعیفی از قرآن و یا به تعبیری تنها نوشته های قرآن باقی می ماند و دیگر هیچ. وَ مِنَ الْإِسْلَامِ إِلَّا اسْمُهُ و از اسلام تنها نامی می ماند و دیگر هیچ.
«وَ مَسَاجِدُهُمْ یَوْمَئِذٍ عَامِرَةٌ مِنَ الْبِنَاءِ خَرَابٌ مِنَ الْهُدَى»؛ در آن روز مسجدها از نظر ساخت و ساز آباداند و به راه ولی از لحا0هدایتگری خرابند و ویران. ساكنان و آباد كنندگانش بدترین اهل زمینند، از آنان فتنه برخیزد و گناه در آنان لانه گیرد، آن كه از فتنه‏ها كناره گرفته او را به آن باز مى‏گردانند، و هر كه از آن عقب‏ مانده او را به سوى آن سوق مى‏دهند. خداوند سبحان مى‏فرماید: «به خود سوگند خورده‏ام كه فتنه‏اى در میان آنان برانگیزم كه خردمند در آن سرگردان شود» و براستى كه پروردگار چنین كرده است و ما از پروردگار مى‏خواهیم از لغزشى كه از ما سر مى‏زند، بگذرد.(4)
این هشدار امام صادق علیه السلام را همه باید جدی بگیرند به خصوص متولیان و همسایگان مسجد که فرمود: یکی از شاکیان در قیامت «مَسْجِدٌ خَرَابٌ لَا یُصَلِّی فِیهِ»(3) مسجد ویرانی است که در آن نماز خوانده نمی شود.
بی شک این وضعیت اسفناکی که امیرالمومنین علیه السلام از آن خبر داده است، جامعه ما و سایر جوامع اسلامی را تهدید می کند. این تهدید وقتی عملی می شود و چهره شومش را به نمایش می گذارد که اسلام واقعی از زندگی اکثری مردم رخت بربندد و ملاک بایدها و نبایدهای زندگی، خوشامدها و بدآمدهای دلی باشد. به این ملاک پَست، پُست ها و زد و بندهای داخلی و خارجی را هم می توان اضافه کرد. نتیجه اینکه در جامعه اسلامی، اسلامی دیده می شود که امیرالمومنین علیه السلام فرمود، فقط نامی که مردم و دولتمردان و حکومت آن را یدک می کشند و بس.
به جرأت می توان مصداق امروزی کلام امیرالمومنین علیه السلام، حکومتهای عرب منطقه اند که در رأس آنها می توان به عربستان اشاره کرد. کشوری که خود را پایتخت جهان اسلام می داند و در تیراژ میلیونی قرآن چاپ کرده و رایگان تقسیم می کند؛ مساجد گران و بی نظیری می سازد؛ اما در این مساجد سخنی علیه ظلم آمریکا گفته نمی شود؛ اما تا مجال باشد شیعه را رافضی خوانده و مردم را از خطر آن بیم می دهند تا مبادا کسی به صراط مستقیم هدایت شود. به کشور اسلامی قشون کشی کرده و مساجد را تخریب می کند و قرآن را آتش می زند؛ حلقه به گوش بودنش نسبت به دشمنان قسم خورده اسلام هم چیز تازه ای نیست که کسی نداند و از آن بی خبر باشد.
سخن پایانی همان است که امیرالمومنین علی علیه السلام فرمود: «وَ نَحْنُ نَسْتَقِیلُ اللَّهَ عَثْرَةَ الْغَفْلَةِ»؛ و ما از پروردگار مى‏خواهیم از لغزشی که از روی غفلت از ما سر مى‏زند، بگذرد. پس باید به هوش و به کوش بود؛ نواقص را برطرف و اشتباهات را جبران کرد و با گامهایی محکم و استوار به سمت ساخت جامعه ای حرکت کرد که عاری از این معایبی باشد که امیرمومنان علیه السلام هشدار داد.

پي‌نوشت‌ها:


1) وسائل‏الشیعة؛ ج 5 ص 202
2) از مشاهدات عینی نگارنده
3) الخصال ج1 ص142
4) نهج البلاغه کلمات قصار ش369